| 06. Several Species Of Small Furry Animals
Gathered Together In A Cave And Grooving With A Pict (Waters)
Aye an' a bit of Mackeral settler
rack and ruin .. ran it doon by the haim 'ma place well I slapped me and I
slapped it doon in the side and I cried, cried, cried. The fear a fallen
down taken never back the raize and then Craig Marion get out wi' ye
Claymore out mi pocket a' ran doon, doon, doon the middin stain picking
the fiery horde that was fallen around ma feet. Never he cried, never
shall it ye get me alive ye rotten hound of the burnie crew. Well i
snatched fer the blade O my claymore cut and thrust and i fell doon before
him round his feet Aye A roar he cried frae - the bottom of his heart that
i would nay fall but as dead, dead as 'a can be by his feet; de ya ken ?
..and the wind cried back
Emily:
Ik heb een site gevonden op internet waar al een zware poging is gedaan om
de tekst vanuit het Schots naar het Engels te vertalen. Het verhaal
hierachter klonk mij zeer geloofwaardig en logisch in de oren, dus ik heb
de vrijheid genomen deze site te vertalen:
The key to deciphering these lyrics is to have a rough idea of what the
story’s about. The first clue is the word “Claymore” which refers to a
broadsword that was popular in Scotland around the 16th century. Because
the word “Mary” is in the lyrics, I took a wild guess that this might be
an account of the famous defeat of Mary Queen of Scots at the battle of
Langside that took place in the 16th Century. Then things just started to
fall into place. Here’s my translation with explanations below:
Aye an a bit o’ mackerel, fiddler(1), rack(2) and fear,
And I rutted(3) down by the hade(4) and the furrow(5)
Well, I slipped me(6) in a flop(7) and hit down(8 ) and I shied(9),
And I cried, cried, cried
The fear of fallin’ down aft’ taken, never back to rise(10)
And then cried Mary(11) and I tucked up(12)Wi’ a Claymore out and
about(13)
And I run down, down the mechyn sty(14),
And back on fiery hore(15) that was fallin’ around the feet
“Never”, I cried. “Never shall ye get me aliveYa rotten hound of the Burnie Brae”.(16)
Well, I snapped(17) for a blade and a Claymore cut and thrust
And I fell down before him ‘round his feet.
Aye, a roar he cried! Frae the bottom of his heart
That I would nay fall but dead, dead as a can by a feat deah(17) de ya
ken?
And the wind cried Mary.
1) Fiddler -- Previously, the best available translation of this word was
settler. It’s a good attempt, but makes no sense in the context. The
beginning consonant is definitely an ‘f’. The word ‘fettler’ has several
meanings that would have been very familiar in the vicinity of 16th
Century Glasgow, the most appropriate of which is ‘a part time worker’.
However, the word is more likely ‘fiddler’. This term, when used in the
context of other seafood (Mackerel) would have brought to mind fiddler
crabs. It’s interesting that soldier rations of the day included mackerel
and crab.
2) Rack – This word had multiple meanings in 16th Century Scotland.
Assuming this is an account of a great battle, the most appropriate
definition is ‘rubble associated with battle’.
3) One common definition of ‘rut’ for that period is ‘route’ and was
typically used in a military context. ‘Rutted’ would be in the sense of
‘trekked’.
4) Hade – ‘Haem’, meaning ‘home’ was an attempt for this word but it
clearly ends with a‘d’ sound; not ‘m’.
In the mining regions, such as the Langside area, a hade was a familiar term meaning sloping land or an area
of unplowed land. This will make more sense after seeing item #5.
5) Furrow – To date there has been no satisfactory interpretation. The
term, if you mentally separate it from the reverb, sounds like ‘furruh’
(with the rolling ‘r’). Now, a furrow is the groove formed by a plow and,
in verse, often refers to plowed land. Taken together with ‘Hade’, the
picture of sloping farmland, plowed and unplowed farmland, comes to focus.
Interestingly, Langside was at that time surrounded by sloping farmland!
Historically, Mary’s troops had descended from the “High Road” toward
Langside as part of a troop maneuver. Thus the phrase “Rutted down by the
Hade and the Furrow” makes perfect sense.
6) Slipped Me – a construct typical of the day meaning simply “I slipped”
7) A ‘flop’ is the old term for a muddy patch.
8 ) Hit Down – “landed hard”.
9, 10) ‘Shied’ was a term meaning, ‘to grow afraid or apprehensive’. The
whole picture, then, is of someone slipping and falling down in mud (after
all he was walking downhill through farmland) and becoming apprehensive
for some reason. Why? -- Because falling down in mud made him think of
falling down while in battle but never getting up. Thus “…And I cried,
cried, cried, the fear of fallen down aft’, taken never back to rise.”
(Shied, cried and rise all have the ‘ai’ sound with the Scottish accent).
11) Some interpret the next words to be “And then Craig Marion”. The other
suggested interpretation is, “And then cried Mary and…” This
interpretation makes much more sense in the context of the lines that
follow as will be shown. Evidently, Mary Queen of Scots gives the battle
cry and then the troops charge. Either that or the narrator cries out Mary
to indicate his allegiance and build courage before charging.
12) “Tucked up” is the term that has been mistakenly translated “took
that” or “get out”. In the 16th Century, when a peasant soldier in typical
garb--a long over-shirt--was ready to charge he would first “tuck up”,
which meant that he would put folds in his loose shirt and tuck it under
his belt to keep it tight. It was this action and the resulting folds that
gave birth to the kilt as part of the traditional Scottish military
uniform.
13) About – it sounds like he’s saying “Claymore out and abott”. Actually,
‘abotte’ was an alternate spelling/pronunciation of ‘about’ at that time.
14) Mechyn Sty in the 16th Century meant “humble path”. History reports
that Mary’s troops charged down a small path and into battle. Remember,
sty would be pronounced stay with the Scots accent.
15) Hore – Filth. Not positive this is what he says, but if this is right,
then the narrator runs down to a field, falls in mud, gets up, runs down a
little path and then back into filth that surrounds his feet. But why
would it say ‘back’? Not sure.
16) Burnie Brae – A burnie is a smallish river. Brae is pronounced like
Brew which may be the reason why some have mistakenly interpreted it to be
crew. A Brae is a hillside at a crook in a winding river. Guess what?
There is a street in the Langside area called “Burnie Brae”.
Interestingly, “Burnie Brae” is a common place name and street name in
Scotland.
17) Snapped is synonymous with snatched.
18 ) Feat Deah – “deah” was a common Scottish word meaning “meaningful” or
valorous. “Feat” is a deed” So this basically means “deed of valor”. He
actually says something like “deah” twice and I haven’t figured out why.
Sounds like he got it wrong the first time and then corrected himself.
|
|
vertaalde titel: VERSCHEIDENE
SOORTEN VAN KLEINE BONTDIEREN VERZAMELDEN ZICH SAMEN IN EEN HOL EN GROEVEN
MET EEN PICT (*)
(*)
kon PICT niet vertalen, wie wel?Emily:
Pict is in dit geval niet te vertalen omdat het verwijst naar iemand uit
een streek in Schotland; Pictavia of Pictland. Dat verklaard ook waarom de
enige gesproken tekst in dit nummer Schots is.
vertaling door: Emily
De sleutel
tot het ontcijferen van deze songtekst is het hebben van enig idee waar
het verhaal om gaat. De eerste aanwijzing is het woord “Claymore” wat
verwijst naar een type zwaard dat zeer populair was in Schotland rond de
16e eeuw. (zie hiernaast een
plaatje van zo'n zwaard). Omdat het woord “Mary” in de tekst
zit, heeft “FloydWaters” bedacht dat het misschien gerelateerd kon zijn
aan de nederlaag van Mary, de koningin van de Schotten in de strijd om
Langside welke plaatsvond in de 16e eeuw. Op dat moment vielen voor
“FloydWaters” de puzzelstukjes op z’n plaats. Hieronder de vertaling met
uitleg van “FloydWaters” alsmede mijn (Emily's) opmerkingen met betrekking
tot het vertalen naar het Nederlands.
Ja en een beetje makreel, krab (1), brandewijn (2) en angst,
En ik routeerde (3) neerwaarts bij/door het glooiend bouwland (4),
geploegd en ongeploegd bouwland (5).
Wel, ik gleed uit (6) in een modderige lap(7) en ik viel hard neer (8 ) en
ik werd bang (9)
En ik huilde, huilde, huilde
De angst om neer te gaan tijdens de strijd, om nooit meer op te staan (10)
En toen huilde Mary (11) en ik stopte m’n shirt tussen m’n riem (12)met
een Claymore hersteld
En ik rende naar beneden, langs het smalle pad
En terug in brandend vuil (15)dat neerviel om de voeten
“Nooit” huilde ik. “Nooit zal je me levend te pakken krijgen, jij rottende
hond van de “Burnie Brae." (16)
Wel, ik griste een kling en een Claymore sneed en porde
En ik viel neer voor hem, rond zijn voeten.
Ja, een schreeuw stiet hij uit vanuit de bodem van zijn hart.
Dat ik niet anders neer zou vallen dan dood, dood, dood als kan zijn bij
een moedige daad, begrijp je?
En de wind huilde Mary
1) Fiddler – Violist, Vedelaar (NL). Voorheen,
de best mogelijke (Engelse) vertaling voor dit woord was settler (kolonist).
Het is een goede poging maar het slaat in de context van de tekst helemaal
nergens op. De eerste medeklinker is absoluut een “f”. Het woord “fettler”
heeft verschillende betekenissen die herkenbaar zijn in de nabijheid van
het 16e eeuwse Glasgow, waarvan de meest waarschijnlijke “een part-time
werker” zou zijn. Maar, het woord is vermoedelijk “Fiddler” (violist).
Deze term, wanneer men die gebruikt in de context met ander zeevoedsel
(Mackerel =Makreel) zou dit fiddler crabs (een wenkkrab) opleveren. Het is
interessant om te weten dat het dagrantsoen van een soldaat makreel en
krab bevatte.(noot: Zo zie je maar dat niet altijd alles letterlijk te
vertalen is.)
2) Rack – rijstbrandewijn, etagere, hek of rooster, spannen, strekken,
uitrekken, nauwer aanhalen, opwinden (NL)Dit woord heeft verscheidene
betekenissen in het 16e eeuwse Schotland. Aangenomen dat dit een grote
veldslag betreft de meest voor de hand liggende definitie is dan “rubble =
vuil/puin of steenslag (NL) associated with battle” = puin geassocieerd
met een veldslag. (Hoewel het mij in deze “opsomming logischer lijkt om
hier brandewijn te gebruiken als onderdeel van het soldatenrantsoen)
3) Een gebruikelijke uitdrukking met “rut” is route en was typisch
gebruikelijk in een militaire context. “Rutted” zou dan in de zin van
“trekked’ gebruikt worden.(Het woord “rut” wordt vertaald uit het Engels
naar hardvochtig, meedogenloos, onbarmhartig, hard. Het woord “trekked”
heb ik nog niet kunnen vinden.)
4) Hade – “Haem” betekend thuis en was een mogelijke vertaling van dit
woord maar het eindigt duidelijk op een “d”-klank, niet een “m”-klank. In
de mijn-gebieden zoals het Langside-gebied, was een “hade” een reguliere
term voor het aflopende of glooiende land of een gebied van ongeploegd
land. Dit wordt duidelijker na uitleg 5).
5) Furrow –voor, geul, gleuf, groef.Tot op de dag van vandaag is er geen
bevredigende interpretatie. De (Engelse) term, als je het mentaal scheidt
van de “REVERB” (ik kon dit niet vertalen.), klinkt als furruh (met een
rollende “r” in het midden). De vore is het groefwerk gemaakt door een
ploeg en refereert, in een couplet, vaak naar geploegd land. Tezamen met
“Hade” krijg je dan het plaatje, van glooiend bouwland, geploegd en
ongeploegd bouwland, helder. Langside was toentertijd omgeven door
glooiend bouwland! Historisch gezien zijn de troepen van Mary afgedaald
van de “High Road” (hoge weg (NL)) naar Langside als zijnde een
troepenmacht manoeuvre. Aldus krijg je een vertaling ongeveer als volgt:De
route neerwaarts bij/door het glooiend bouwland, geploegd en ongeploegd
bouwland.Wat dan wel weer logisch klinkt.
6) Slipped me – Letterlijke Nederlandse vertaling zou zijn “Ontglipte mij”.
Echter, de zinsconstructie uit de 16e eeuw zou simpeler zijn: gewoon
“uitglijden” of “ik gleed uit”.
7) Een “flop” is hier een oude term voor een
modderige lap.
8 ) Hit down - neerkomen -- Landed hard – Hard neerkomen
9, 10) “Shied” was een term betekenend “bang worden of bevreesd”. Het
gehele plaatje, dan, is van iemand die glijdend en neervallend in modder (hij
was immers komende vanuit de heuvels, naar beneden, door bouwland) die
bang wordt, om de een of andere reden. Waarom? – Omdat neervallen in de
modder hem eraan deed denken om te vallen tijdens de strijd en nooit meer
op te (kunnen) staan. Dus…En ik huilde, huilde, huilde, de angst om te
vallen om nooit meer op te staan. (De woorden shied, cried en rise hebben
allen dezelfde klank “ai” in het Schotse accent.)
11) Sommigen hebben de volgende woorden geïnterpreteerd als zijnde “And
then Craig Marion”. Anderen opperden de suggestie dat het “And then cried
Mary and..”zou zijn. Deze laatste interpretatie klinkt vele malen
logischer in de context van de lijnen die te volgen zijn zoals zodadelijk
duidelijk wordt. Klaarblijkelijk geeft Mary, de koningin der Schotten de
strijdkreet en dan vallen de troepen aan. Dat, of de verteller roept
“Mary” om zijn trouw te uiten en voor het opbouwen van moed voor de aanval.
12) Tucked up (Letterlijk: omhoog geplooid (NL)) is de term die per
ongeluk vertaald als “nam dat” of “ga weg”. In de 16e eeuw, wanneer er een
keuterboertje-soldaat in klederdracht – een lang bovenshirt – klaar was om
aan te vallen, dan “plooide hij eerst omhoog” wat zoveel betekende als dat
hij z’n losse shirt geplooid omhoog tussen z’n riem stopte om het daar te
houden. Het was deze actie en het resultaat van de vouwen die aan de wieg
stonden van de kilt als onderdeel van het traditionele Schotse militaire
uniform.
13) About – ongeveer (NL) – Het klinkt alsof hij zegt “Claymore out and
abott”. Eigenlijk was “abotte” een vervangende spelling/uitspraak voor
about (ongeveer(NL)). (noot: Out and about is een uitdrukking. Het
betekend zoveel als hersteld zijn.)
14) Mechyn Sty (Letterlijk: Het varkenskot van Mechyn(NL) wat dan weer
nergens op slaat.) in de 16e eeuw betekende het “bescheiden weg”. De
geschiedenis rapporteert dat de troepen van Mary aanvielen langs een smal
pad en daarmee in de veldslag terecht kwamen. Let wel, Sty zou met het
Schotse accent als Stay worden uitgesproken.
15) Hore – Filth -- Viezigheid (NL) Niet echt positief wat hij nu verteld,
maar als het klopt, dan rent de verteller naar beneden naar een veld, valt
in de modder, staat op, rent naar beneden over een klein paadje en valt
dan weer terug in de vuiligheid die zijn voeten omsluit. Maar waarom zou
er staan “terugvallen”? Ik ben er niet zeker van.
16)Burnie Brae (eigennaam?) – Een “burnie” is een smalle rivier. “Brae”
spreekt men uit als “Brew” (brouwen, bierbrouwen(NL)) wat misschien de
reden is dat sommigen het geïnterpreteerd hebben als “Crew” (Bemanning
(NL)). Een “Brae” is een helling bij een ??(crook laat zich hier niet
vertalen in iets wat hierbij past.)een bochtige rivier. Raad eens? Er is
een straat in het Langside gebied genaamd “Burnie Brae”. ”Burnie Brae” is
een veel voorkomende plaatsnaam en straatnaam in Schotland. Of zoals
Mecky's vertaling al aangaf, zou het ook nog zo kunnen zijn dat er
verwezen wordt naar het leger van Robert Burns. Misschien een hinderlaag?
Ik ken de Schotse geschiedenis niet.
17)Snapped –is synoniem voor weggrissen.
18 ) Feat Deah – (Feat = prestatie(NL)) – “deah” was een veel voorkomend
Schots woord wat zoveel betekende als “zinvol” of moedig. “Feat” is een
daad. Dus dit betekend eigenlijk “moedige daad”. Hij zegt feitelijk zoiets
als “deah” tweemaal en ik(FloydWaters) ben er nog niet uit waarom. Het
klinkt alsof hij het de eerste keer verkeerd zegt en zichzelf corrigeert.
Commentaar:
Emily:
Het is een hele lap
tekst geworden zo, maar dit leek mij wel een juiste vertaling hoewel er
taaltechnisch misschien wat aan geschaafd kan worden. Mecky, ik hoop niet
dat ik het gras voor je voeten heb weggemaaid, anders op voorhand vast
mijn excuus!
Met dank aan
"FLoydWaters"
|
